سبد خرید
  • 0
  • 0
سبدخرید شما
      معماری مساجد از سنت تا مدرنیته - معماری اسلامی

      معماری مساجد همانند هر بنای دیگری در طول سالیان دستخوش تغییرات متعدد بوده است و این تغییرات با توجه به جهانی شدن دین اسلام، در هر شهر و کشوری متفاوت از دیگر نقاط بوده است. به طور مثال در کشور ایران پس از ورود اسلام، به علت دین قالب که زرتشتی بوده است؛ تمامی آتشکده ها، چهار طاقی ها و تاریخانه ها به مساجد تبدیل شدند. این بناهای خشتی و گلی که به ویژه در فلات مرکزی ایران در نهایت سادگی و خلوص ساخته شده بودند از مصادیق مساجد اولیه در ایران به شمار می روند و با یکی از اصول اسلام که رعایت سادگی و مردم گرایی است بسیار متناسب بوده اند.

      به عنوان یکی از اولین مساجد ایرانی می توان مسجد جامع فهرج واقع در شهرستان یزد، روستای فهرج را نام برد که مربوط به صدر اسلام است و پیش از ورود اسلام به ایران آتشکده زرتشتیان بوده است. این مسجد امروزه به مسجد امام حسن تغییر اسم داده است اما هنوز برپا بوده و به عنوان یکی از مهم ترین مساجد شهر یزد فضایی برای نیایش، گردهم آیی و تعاملات مردم به شمار می رود.

      مسجد جامع فهرج یزد

      اغلب مساجد اولیه در ایران از نوع شبستانی و بدون ایوان هستند همانند مسجد جامع فهرج و تاریخانه دامغان که هردو به علت کاربری قبلی خود نیازی به ایوان نداشته و تنها فضایی برای روشن نمودن آتش دارند که بعدها به شبستان برای نماز و نیایش تبدیل شده است. محراب این مساجد خشتی بوده و هیچگونه تزئینات اضافه ای در آن ها دیده نمی شود.

      پس از مساجد شبستانی نوبت به مساجد ایوان دار می رسد، به مرور مساجد جدیدتر با تک ایوانی ساخته می شوند و دقیقا جلوی گنبد خانه یعنی ضلع جنوبی مسجد ایوانی تعبیه می شود. پس از این مساجد که بیشتر در حوزه خراسان دیده می شوند، معماران مساجد برای قرینه سازی پلان، ایوانی نیز در ضلع شمالی ایجاد کردند، زیرا علاوه بر قرینه ساختن پلان و زیبایی بیشتر مسجد، اغلب این مناطق زمستان سردی داشتند و استفاده از ایوان شمالی برای بهره بردن از آفتاب زمستان بسیار مطلوب بوده است. ایوان جنوبی هم که در فصول گرم سال کاربرد داشته است و نمازگزاران را از آفتاب سوزان اقلیم گرم و خشک محافظت می کرده است. از مساجد این دوره می توان از مسجد نیریز که تنها یک ایوان دارد یاد کرد و همچنین مسجد جامع رجبعلی در محله درخونگاه تهران، مسجد جامع یزد و مسجد سمنان در دسته بندی مساجد یک ایوانی قرار می گیرند.

      مسجد جامع یزد

      از مساجد دو ایوانی نیز در فریومد، مسجد زوزن و مسجد جامع ساوه را می‌توان نام برد. پس از مساجد تک ایوانی و دو ایوانی، در دوره سلجوقی به بعد مساجد به صورت چهار ایوانی ساخته شدند. طرج چهار ایوان پلانی کاملا قرینه و متعادل به معماران ارائه می کرد که برای آن ها بسیار مطلوب و مقبول بود. در این دوران آرایه ها و تزیینات بیشتر شده و مساجد مجلل تر گشتند.

      از جمله مساجد چهارایوانی می توان مسجد جامع اصفهان و مسجد امام اصفهان را نام برد. پس از این دوره الگوی چهار ایوانی به قدری مورد قبول معماران و مردم قرار گرفت که در بیشتر مساجد طراحی شده تا کنون، طرح چهار ایوانه استفاده شده است. آینه کاری، کاشی کاری، مقرنس، یزدی بندی، رسمی بندی، آجرهای مُهری، ملات های مُهری و غیره از ویژگی های مساجد این دوره است. اما در دوره معاصر به ویژه در کشورهای عربی نوع دیگری از معماری اسلامی بر پایه سبک مینیمالیستی ظهور کرده است که مبتنی بر سادگی و خلوص رنگ بوده و غالبا با رنگ سفید و بدون تزئیینات اضافی بنا می شود. از نمونه های داخلی این مساجد می توان به مسجد ولیعصر در همجواری تئاتر شهر و مسجد جامع شهرک غرب در تهران اشاره نمود.

      منبع: دیتا سازه

      برای اطلاعات جامع تر از مقاله فوق می توانید از وب سایت دیتا سازه درخواست تحقیق داشته باشید


      آیا این مقاله مفید بود ؟

      بله
      خیر

      دیدگاه ها

      • اولین دیدگاه برای این مقاله را بنویسید !

      دیدگاه خود را وارد نمایید

      مطالب مرتبط